Phạm Vân Anh - khi văn chương song hành với hoạt động vì cộng đồng

Sức viết dồi dào và bền bỉ

Giải thưởng Nhà văn nữ ấn tượng năm 2025 do Ban Nhà văn nữ đề cử, được Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam nhất trí thông qua, là sự ghi nhận dành cho những cây bút nữ có đóng góp nổi bật không chỉ trong sáng tác mà còn trong đời sống xã hội.

Trong số các gương mặt được vinh danh, nhà văn Phạm Vân Anh được biết đến như một hình ảnh tiêu biểu của người cầm bút gắn bó mật thiết với thực tiễn, đặc biệt là đời sống nơi biên cương Tổ quốc.

Thượng tá, nhà văn Phạm Vân Anh không chỉ làm tốt các công tác chuyên môn mà còn luôn bền bỉ với các hoạt động thiện nguyện

Sinh ngày 13/1/1980 tại Hải Phòng, Thượng tá, nhà văn Phạm Vân Anh hiện công tác tại Cục Chính trị, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng. Chị là cử nhân tiếng Anh, Thạc sĩ Chính trị học; hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, Hội Nhà báo Việt Nam, Chi hội phó Chi hội Nhà văn Quân đội và là thành viên của Nữ dịch giả Hà Nội. Con đường nghề nghiệp của chị là sự kết hợp đặc biệt giữa quân ngũ, báo chí và văn chương - những lĩnh vực gặp nhau ở tinh thần phụng sự và trách nhiệm xã hội.

Trong hành trình sáng tác, Phạm Vân Anh đã xuất bản 16 tác phẩm văn học, giành hơn 30 giải thưởng văn học - nghệ thuật cùng hàng chục giải thưởng báo chí uy tín như Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam, Giải Báo chí Quốc gia, Giải “Vì sự nghiệp đại đoàn kết dân tộc”, Giải Liên hoan Truyền hình toàn quốc… Những thành tựu ấy phản ánh sức viết dồi dào, bền bỉ và không ngừng đổi mới của một cây bút luôn đi sâu vào những vấn đề nóng hổi của đời sống.

Nhà văn Phạm Vân Anh đạt nhiều giải thưởng văn chương và báo chí

Từ đề tài biên giới, người lính, thân phận con người trong những hoàn cảnh khắc nghiệt cho đến những trang viết dành cho thiếu nhi, Phạm Vân Anh luôn giữ cho mình giọng điệu nhân văn, giàu cảm xúc và thấm đẫm hơi thở đời sống. Văn chương của chị là kết quả của sự trải nghiệm thực tế, của những chuyến đi dài ngày tới các đồn biên phòng, các bản làng heo hút, nơi cuộc sống còn nhiều thiếu thốn nhưng giàu nghĩa tình.

Lan tỏa nhân ái từ trang viết đến đời sống

Không dừng lại ở vai trò một nhà văn, từ năm 2018, Phạm Vân Anh đồng sáng lập nhóm thiện nguyện “Biên cương trong tôi” với 10 thành viên. Từ những chuyến đi ban đầu đầy trăn trở, nhóm đã trở thành một điểm tựa tin cậy cho nhiều hộ gia đình đồng bào dân tộc thiểu số và học sinh vùng biên giới.

Mỗi năm, nhóm “Biên cương trong tôi” vận động, quyên góp và tổ chức từ 2 đến 5 chương trình thiện nguyện, trao quà cho các hộ gia đình khó khăn, học sinh các trường dân tộc nội trú trên địa bàn biên giới, với tổng trị giá quà tặng từ 100 triệu đến 300 triệu đồng. Những phần quà không chỉ mang giá trị vật chất mà còn là sự động viên tinh thần, tiếp thêm niềm tin cho người dân nơi phên dậu Tổ quốc.

Đáng chú ý, nhóm đã vận động xây dựng và trao tặng 3 bể bơi, phối hợp với Bộ đội Biên phòng các tỉnh Lai Châu, Sơn La, Điện Biên tổ chức các lớp học bơi và phòng chống đuối nước cho trẻ em khu vực biên giới. Từ những trăn trở rất đời thường về sự an toàn của trẻ nhỏ vùng cao, một mô hình thiết thực đã được hình thành và lan tỏa.

Nhà văn Phạm Vân Anh cùng các em nhỏ

Song song với hoạt động chung của nhóm, từ năm 2018 đến nay, Phạm Vân Anh còn trực tiếp nhận đỡ đầu 8 em học sinh mồ côi trong chương trình “Nâng bước em đến trường” tại các tỉnh Bình Phước, Quảng Trị, Huế, Hà Tĩnh, Nghệ An, Bắc Ninh. Đến nay, 4 em đã thi đỗ vào THPT, 4 em đang theo học Tiểu học. Đó là những kết quả giản dị nhưng đầy ý nghĩa của một hành trình kiên trì gieo mầm hy vọng.

Từ năm 2020, chị tiếp tục có sáng kiến và hỗ trợ kinh phí cho các Đoàn thanh niên tại các đồn Biên phòng xây dựng mô hình “Đàn ngan khăn quàng đỏ”. Chương trình đã trao tặng 25.000 con ngan giống cùng thức ăn chăn nuôi ban đầu cho 500 hộ gia đình khu vực biên giới các tỉnh Thừa Thiên Huế, Quảng Trị, Nghệ An, Hà Tĩnh và hai tỉnh Sê Pôn, Sa-van-na-khẹt (Lào). Đây không chỉ là mô hình hỗ trợ sinh kế mà còn góp phần thắt chặt tình đoàn kết quân - dân và tình hữu nghị giữa các địa phương hai bên biên giới Việt - Lào.

Nhà văn Phạm Vân Anh trong một buổi trò chuyện với các em học sinh

Những đóng góp bền bỉ ấy đã mang về cho Phạm Vân Anh các giải thưởng thiện nguyện ý nghĩa như “Nét đẹp phụ nữ Thủ đô” năm 2021 do Hội Liên hiệp Phụ nữ TP Hà Nội trao tặng và Giải thưởng “Vừ A Dính” năm 2022 của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.

Trong công tác chuyên môn, từ tháng 11/2024 đến nay, chị được trao 2 Bằng khen của Bộ Quốc phòng, 4 Bằng khen của Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, 1 Bằng khen của Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển và 4 giấy khen của Cục Chính trị. Đây là sự ghi nhận cho tinh thần trách nhiệm và cống hiến không ngừng.

Ở lĩnh vực văn học nghệ thuật, chỉ trong thời gian ngắn, Phạm Vân Anh đã xuất bản cuốn bút ký “Cột mốc kể chuyện”, một tập thơ thiếu nhi “Khúc hát miền trời”; viết kịch bản, lời thơ cho vở nhạc kịch “Khát vọng đỏ” công diễn nhân kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Chị cũng tham gia viết kịch bản, lời bình cho các chương trình nghệ thuật lớn như Đại nhạc hội “Đất nước trọn niềm vui” tại quảng trường Dinh Độc Lập chào mừng 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và chương trình hòa nhạc giao hưởng - thính phòng “Bản trường ca vang mãi” nhân kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9.

Chị cũng giành nhiều giải thưởng quan trọng: Giải A cho vở nhạc kịch “Khát vọng đỏ”, Giải B cho tiểu thuyết “Biên khu Việt Quế” tại Giải thưởng Văn học nghệ thuật 5 năm của Bộ Quốc phòng; các giải B tại cuộc thi viết bút ký chân dung “Những tấm gương bình dị và cao quý”, “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”; cùng các giải thưởng trong các cuộc vận động sáng tác về bộ đội hậu cần - kỹ thuật.

Đặc biệt, trong đợt mưa bão năm 2025, Phạm Vân Anh đã kết nối, vận động và tổ chức ba chuyến hàng cứu trợ tới Nghệ An, Bắc Giang, Quảng Trị, Phú Yên với tổng trị giá khoảng 2 tỷ đồng. Toàn bộ số tiền thưởng từ các cuộc thi (khoảng 40 triệu đồng) chị dành để hỗ trợ các văn nghệ sĩ tại Thái Nguyên, Bắc Giang, Thừa Thiên Huế, Bình Định, Phú Yên có hoàn cảnh khó khăn, bị ảnh hưởng bởi lũ lụt.

Hương Thu